1338 PDF

1338 pdf czytaj online lub pobierz na swoje urządzenie. Dokument został dodany przez użytkownika.
1338



Jeśli jesteś autorem/wydawcą i uważasz, że ktoś wgrał ten dokument bez pozwolenia oraz łamie on prawa autorskie, napisz na adres [email protected] i powiadom nas o tym, a my usuniemy zakazany plik w 24h.

 

 

Pobierz PDF


 

1338 Ebook transkrypt - 20 pierwszych stron materiału:

 

Marianna Marek-Ruka Rehabilitacja społeczna osób niepełnosprawnych (skrypt) Wydawnictwo finansowane ze środków Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych Warszawa 1999 SPIS TREŚCI Przedmowa ....................................................................................... 5 I. Przedmiot i zadania rehabilitacji społecznej ............................. 7 1. Etymologia, geneza i znaczenie określenia rehabilitacji .......... 7 2. Podstawowe pojęcia w rehabilitacji społecznej ....................... 11 3. Cele i zadania rehabilitacji społecznej .................................... 14 II. Kształtowanie się rehabilitacji społecznej w Polsce i na świecie ................................................................................. 17 1. Rozwój rehabilitacji społecznej w Polsce .............................. 17 2. Rozwój rehabilitacji społecznej na świecie ............................ 27 III. Rehabilitacja społeczna i jej obszary działania ....................... 33 1. Rola rodziny w rehabilitacji osób niepełnosprawnych ........... 35 2. Czas wolny i jego rola w rehabilitacji ..................................... 45 3. Bariery psychiczne i ich konsekwencje ................................. 53 4. Bariery społeczne .................................................................. 56 5. Bariery architektoniczne i urbanistyczne - problemy i sposoby ich rozwiązywania ................................................. 60 6. Bariery komunikacyjne .......................................................... 66 IV.Czynniki warunkujące skuteczność rehabilitacji społecznej 69 V. Podstawowe kierunki w rehabilitacji społecznej ..................... 73 1. Integracja społeczna a środowisko ........................................ 73 2. Rehabilitacja środowiskowa ................................................... 83 VI. Ochrona socjalna i ekonomiczna osób niepełnosprawnych w Polsce ........................................ 89 1. Zakłady pracy chronionej ....................................................... 89 2. Warsztaty Terapii Zajęciowej ................................................. 90 3. "Medium" i "Medium II"-szansą na tanią pożyczkę ............. 92 4. Pomoc materialna .................................................................. 92 5. Pomoc w formie usług opiekuńczych ..................................... 93 VII. Rola ONZ i innych organizacji działających na rzecz osób niepełnosprawnych ......................................... 95 1. Działalność ONZ na rzecz rehabilitacji .................................. 95 2. Organizacje pozarządowe i ich rola w rehabilitacji i integracji ............................................................................. 107 3. Rola PTWK w rozwoju rehabilitacji ....................................... 115 Bibliografia ...................................................................................... 121 " Wartość człowieka jest najcenniejszą wartością świata, a jej ciężar gatunkowy przeważa wszystko w życiu jednostek i społeczeństw". Maria Grzegorzewska PRZEDMOWA W każdej społeczności ludzkiej istnieje pewien procent osób, które z różnorodnych przyczyn odbiegają od normy fizycznej lub psychicznej. Liczne badania wykazują, iż odsetek ten sięga ok. 14 % (A. Hulek 1977, s. 21) ogólnej populacji ludności. W tej liczbie mieszczą się dzieci, młodzież i dorośli. Stan tych osób zarówno zdrowotny, jak i sprawnościowy powoduje, że często nie są one przystosowane do życia codziennego, do nauki i pracy zawodowej. Dlatego stanowią dla społeczeństwa, państwa i swoich najbliższych bardzo poważny problem. Problem ten dotyczy przede wszystkim skutecznego sposobu udzielenia im pomocy i to takiej, która zapewni im zaspokajanie nie tylko podstawowych potrzeb życiowych, lecz umożliwi znalezienie właściwego miejsca w społeczeństwie zaspokajania potrzeb osób niepełnosprawnych. System rehabilitacji stosowany obecnie w Polsce ukształtowały wieloletnie doświadczenia i wnikliwe badania oraz doświadczenia i wzory innych krajów. Można więc stwierdzić, iż rehabilitacja - według A. Hulka (1977, s. 22) - to "proces żmudny, złożony, którego głównym zadaniem jest rozwijanie u osób trwale poszkodowanych na zdrowiu maksymalnych zdolności do wykonywania podstawowych codziennych zajęć, przygotowanie do pracy zawodowej oraz stwarzanie korzystnych warunków Proces rehabilitacji w ciągu ostatnich lat ulegał licznym przeobrażeniom Nastąpiła bowiem zasadnicza zmiana stosunku społeczeństw i polityki państwa wobec osób niepełnosprawnych. Szczególnie dotyczy on rodzaju i zakresu pomocy w zaspokajaniu ich różnych potrzeb. Należy dodać, iż względy humanitarne i ekonomiczne wobec osób niepełnosprawnych przesądziły o rozwoju rehabilitacji jako najbardziej skutecznej drogi "przywracania życia" ludziom niepełnosprawnym. Aktualne tendencje w rehabilitacji to dążenie do maksymalnej normalizacji życia osób niepełnosprawnych. Wynikają one z przekona nia, że każdy człowiek niepełnosprawny powinien być tak przygotowany aby jego życie nie różniło się od życia jego pełnosprawnego środowiska Praktyka wykazuje, że dobrze przygotowany do życia człowiek niepełnosprawny jest równie dobrym pracownikiem, jak człowiek pełno sprawny. Dlatego też w działalności rehabilitacyjnej należy maksymalnie wykorzystać wszystkie możliwości człowieka niepełnosprawnego, które pozwolą na jego aktywność społeczną i zawodową. W szczególności należy kłaść nacisk na ułatwienia osobom nie pełnosprawnym uczestnictwa w rozwiązywaniu swoich spraw w rodzinie i w życiu zbiorowym. W związku z uruchomieniem w Wyższej Szkole Pedagogiki Specjalnej - Kolegium Andragogiki Specjalnej - powstała konieczność opracowania skryptów dostosowanych do programu uczelni m.in. z rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych. Są one niezbędne także dla znacznej liczby osób, które działają w różnych instytucjach na rzecz osób niepełnosprawnych i podjęły studia z tego zakresu. Niniejszy tekst może być pomocny w zrozumieniu i przyswojeniu podstawowych założeń rehabilitacji społecznej. I. PRZEDMIOT i ZADANIA REHABILITACJI SPOŁECZNEJ Przez długi czas rehabilitacja nie była w naszym kraju przedmiotem teoretycznych analiz i studiów. W związku z tym nie miała w Polsce swojej teorii. Dopiero lata pięćdziesiąte, dzięki pionierskiej działalności A. Hulka na rzecz inwalidów wojennych, przyniosły w tej dziedzinie daleko idące zmiany. Wtedy to bowiem pojawiają się pierwsze opracowania A. Hulka, w których zawarte są analizy i studia dotyczące założeń rehabilitacji inwalidów, a szczególnie jej praktycznych rozwiązań. Stanowiły one pierwsze próby uzasadnionego systemu rehabilitacji inwalidów w Polsce. 1. Etymologia, geneza i znaczenie określenia rehabilitacji Po raz pierwszy określenie "rehabilitacja" zostało użyte w 1919 r. przez Douglasa C. Mallurtie - dyrektora Nowojorskiego Instytutu Czerwonego Krzyża, który nazwał tak postępowanie medyczne z inwalidami wojennymi. Były to pierwsze próby prowadzone w eksperymentalnej szkole reedukacji i rehabilitacji inwalidów wojennych w Nowym Jorku, zmierzające do przystosowania do życia i pracy inwalidów wojennych -ofiar I wojny światowej (W. Doroszewski, 1960, s. 24). Brytyjska Rada Rehabilitacji Inwalidów (1944) uznała rehabilitację za "cały zespół usług stosowanych od czasu istnienia u jednostki inwalidztwa aż do momentu, w którym przywrócona jej zostanie zdolność do zwykłej działalności lub działalności najbardziej do niej zbliżonej". Według H. Kessiera (za A. Haikiem 1969, s. 22) rehabilitacja "... musi być uważana za twórczy proces, w którym zostają użyte i rozwinięte do stanu najwyższego zachowane sprawności fizyczne i umysłowe poszkodowanego. Jest to zorganizowana i systematyczna metoda, poprzez którą fizyczne, umysłowe i zawodowe zdolności jednostki są udoskonalane do stopnia, który pozwala współzawodniczyć inwalidom z równymi szansami z nie inwalidami". W innym miejscu ten sam autor określa rehabilitację jako: ... "przywrócenie choremu sprawności czynnościowej i umożliwienie mu powrotu na uprzednio zajmowane miejsce w rodzinie, pracy zawodowej i społecznej. (A. Hulek 1969, s. 22). Pierwsze próby definicji rehabilitacji w wydaniu polskim znajdujemy we wczesnych pracach A. Hulka (1957), w których wyjaśnia on, że rehabilitacja to przywracanie zdolności do samodzielnego życia i pracy poszkodowanym na zdrowiu inwalidom. W późniejszym okresie A. Hulek (1977, s. 11) poszerza nieco swoją definicję i uważa, że rehabilitacja polega na przywracaniu sprawności uszkodzonych organów jednostki lub usprawnianiu jej funkcji, przygotowaniu jej do samodzielnego radzenia sobie w życiu codziennym, do korzystania z różnych form kształcenia, do wykonywania pracy oraz stwarzaniu w środowisku społecznym i otoczeniu fizycznym odpowiednich warunków dla prawidłowego funkcjonowania tej jednostki". Natomiast według Światowej Organizacji Zdrowia (1968) rehabilitacja to "kompleksowe i skoordynowane stosowanie środków medycznych, socjalnych i zawodowych w celu usprawnienia osób z naruszoną sprawnością organizmu do możliwie najwyższego poziomu (H. Larkowa 1987, s. 17). Natomiast Encyklopedia Pedagogiczna (1993, s. 678) podaje, iż "rehabilitacja - to kompleksowe, zespołowe działanie i postępowanie w odniesieniu do osób niepełnosprawnych na skutek wad wrodzonych, schorzeń, urazów), które ma na celu przywrócenie tym osobom pełnej lub maksymalnej sprawności fizycznej i psychicznej, możliwość zarobkowania, oraz brania czynnego udziału w życiu społecznym". Ustawa (z dnia 9.05.1991 r.) "O zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych" również zawiera definicję rehabilitacji. W świetle tej ustawy rehabilitację rozumie się jako "zespół działań organizacyjnych, medycznych, psychologicznych, technicznych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia możliwie najwyższego funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej tych osób przy aktywnym ich uczestnictwie". (Dz.U. nr 28, póz. 50, 1993 r.). Podobnie, różnorodne rozumienie dotyczy terminu inwalida. O dowolności terminologicznej świadczą liczne określenia dotyczące tego zjawiska, np. inwalidztwo, uszkodzenie, kalectwo, upośledzenie. Pierwsze próby wyjaśnienia tego terminu znaleźć można w różnych słownikach i opracowaniach. A. Hulek w swoich pracach z lat 1950-57 posługując się terminem inwalida uważa, że jest to osoba trwale poszkodowana na zdrowiu, nie mogąca podjąć pracy zawodowej. Natomiast w świetle polskich przepisów prawnych - inwalidą jest osoba częściowo lub całkowicie niezdolna do zatrudnienia z powodu stałego lub naruszenia sprawności organizmu (Ustawa z dnia 14.12.1982 r. Dz.U. PRL, nr 40). Podstawowym więc kryterium inwalidztwa w świetle prawa jest zdolność do pracy. W zależności od stopnia niezdolności do pracy zalicza się inwalidów do jednej z trzech grup inwalidzkich. Diagnoza zdolności do pracy zawodowej należy do komisji lekarskich do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, które są organami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Najogólniej przyjmuje się, że inwalidą (łac. validus - silny, zdrowy; in - brak siły, bezsilny, brak zdrowia, chory) jest człowiek, u którego występują wady: defekty fizyczne lub umysłowe, o charakterze trwałym. "Osobę, która ma jakieś ograniczenia pod względem fizycznym (moto-rycznym, sensorycznym), somatycznym lub psychicznym, określamy mianem inwalida, osoba niepełnosprawna, poszkodowana, defektyczna, kaleka". (J. Zabłocki 1992, s. 19). W ostatnim czasie używa się również takich terminów jak rehabilitacja lecznicza, zawodowa, społeczna i psychiczna. Rehabilitacja lecznicza to (wg A. Hulka, 1977) proces leczenia zmierzający do usprawnienia jednostki poszkodowanej na zdrowiu pod względem fizycznym i psychicznym (w razie potrzeby do rozwinięcia u niej mechanizmów zastępczych) tak, aby mogła ona pro- wadzić maksymalnie aktywne życie i być samodzielną. Na rehabilitację leczniczą składa się leczenie kliniczne, kineziterapia (różne techniki leczenia ruchem, ćwiczenia ogólnokondycyjne, zajęcia sportowe i turystyka), psychoterapia, terapia zajęciowa, zaspokajanie potrzeb socjalnych, zaopatrzenie ortopedyczne i preorientacja zawodowa. Rehabilitację zawodową A. Hulek określa jako proces długotrwały i żmudny, prowadzący do przygotowania jednostki poszkodowanej na zdrowiu do pracy zawodowej; tak, by w miarę możliwości umiejętnościami dorównywały osobom zdrowym. Natomiast rehabilitacja społeczna według A. Hulka (1997, s. 13) obejmuje dwie zasadnicze sfery zagadnień: Pierwsza to nauczenie ludzi niepełnosprawnych radzenia sobie ze sobą i swoimi problemami osobistymi, odnalezienia siebie w nowej sytuacji w społeczeństwie, przystosowania się do własnej ułomności i przezwyciężenia jej skutków. Druga to uczenie się radzenia sobie z sytuacjami w życiu społecznym, gdy już po rehabilitacji medycznej człowiek niepełnosprawny musi przystosować się do roli społecznej, do nowych relacji z otoczeniem: rodziną, sąsiadami i zakładem pracy. Rehabilitacja psychiczna to zamierzone oddziaływanie psychologiczne mające na celu adaptację i integracje niepełnosprawnego ze środowiskiem społecznym. Oddziaływanie to opiera się na diagnozie psychologicznej, medycznej, pedagogicznej i jest często związane z psychoterapią i psychoprofilaktyką (T. Gałkowski, i J. Kiwer-ski, 1986, s. 273). Natomiast według N. C. Gunzgberga (1960) rehabilitacja psychiczna stanowi jedną z form leczenia. Leczyć psychicznie - znaczy rozumieć osobę upośledzoną i przystosować ją do świata, a nie świat do niej. W świetle przedstawionych powyższych definicji można stwierdzić, że rehabilitację obecnie traktuje się jako system różnorodnych, wzajemnie zależnych oddziaływań medycznych, pedagogicznych, psychologicznych i społecznych. Jest to więc system uzasadnionych twierdzeń i hipotez dotyczących zjawisk, zależności i prawidłowości występujących w rehabilitacji oraz sposobów przekształcenia tych zjawisk przez człowieka. Rehabilitacja jako system oddziaływań dostarcza wiedzy o sytuacjach istniejących w obrębie tych działań, analizuje zależności warunkujące przebieg i efekty rehabilitacji oraz formułuje na tej podstawie odpowiednie zasady, wskazuje metody, formy organizacyjne i środki techniczne, służące wywoływaniu pożądanych zmian u inwalidów (osób niepełnosprawnych). Dzięki temu rehabilitacja spełnia funkcję zarówno teoretyczną, jak i praktyczną. W takim rozumieniu szeroko pojęta rehabilitacja, jako zorganizowany system specjalistycznych oddziaływań stała się jedną z nauk społecznych, zajmujących się przywracaniem w maksymalnym stopniu zdolności inwalidom (osobom niepełnosprawnym) do samodzielnego życia i pracy, a także do uczestniczenia w życiu społecznym. 2. Podstawowe pojęcia w rehabilitacji społecznej Rehabilitacja, jak już wcześniej wspomniano, jest systemem różnych specjalistycznych oddziaływań zmierzających do przywracania możliwości włączenia inwalidów (osób niepełnosprawnych) w nurt życia rodzinnego, pracy zawodowej i środowiska społecznego. Dlatego też niepełnosprawność należy do jej podstawowych pojęć. A.Hulek (1980, s. 18) uważa, że "osoba niepełnosprawna", to taka, "która na skutek ograniczeń pod względem fizycznym, somatycznym lub psychicznym ma znaczne trudności w wywiązywaniu się z zadań, jakie stawia przed nią życie codzienne, szkoła, praca zawodowa i czas wolny. Trudności te są zmniejszane lub likwidowane m.in. poprzez rehabilitację". Podobną definicję osoby niepełnosprawnej znajdujemy w ekspertyzie Komitetu Rehabilitacji i Readaptacji Człowieka PAN (1985, s. 17). Zgodnie z tą definicją: "osoba niepełnosprawna to osoba o naruszonej sprawności psychofizycznej, powodującej ograniczenie funkcjonalne sprawności lub aktywności życiowej w stopniu utrudniającym pełnienie ról społecznych". Dodać należy, iż w ostatnich latach termin "inwalida" jest coraz częściej zastępowany określeniem "osoba niepełnosprawna". Porównując ze sobą terminy "inwalida" i "osoba niepełnosprawna" można zauważyć oprócz ich znacznego podobieństwa także różnice. Polegają one przede wszystkim na akcentowaniu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości całkowitej niezdolności do pracy. Oznacza to, że termin "osoba niepełnosprawna" obejmuje większy krąg osób, a zatem ma szerszy zakres aniżeli termin inwalida. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje następujące definicje: -inwalidztwo to uszkodzenie oznaczające utratę lub niepełnosprawność struktury lub funkcji psychicznej, fizjologicznej lub anatomicznej; - niepełnosprawność oznacza wszelkie ograniczenie lub brak (wynikający z uszkodzenia) możliwości wykonywania pewnych czynności, w sposób lub w zakresie uznanym za normalny dla istot ludzkich, - upośledzenie (niesprawność) oznacza poszkodowanie, w przypadku danej jednostki, wynikające z uszkodzenia lub niepełnosprawności, które ogranicza lub uniemożliwia jej pełnienie takich ról, jakie uznaje się za normalne (wziąwszy pod uwagę wiek, płeć oraz czynniki społeczne i kulturowe) dla takiej osoby. (Piechota S. 1993, s. 53). Obecnie nie przeciwstawia się tych trzech rodzajów definicji ani też nie podporządkowuje ich sobie. To stanowisko znajduje uzasadnienie w licznych opracowaniach A. Hulka jak i innych specjalistów w zakresie rehabilitacji. Wynika z nich, że terminy takie jak: "inwalida", "osoba niepełnosprawna, czy upośledzona", używane są dla określenia tych samych zadań rehabilitacji. Podkreślić wypada, że od drugiej połowy lat siedemdziesiątych termin rehabilitacja coraz częściej przez A. Hulka jest stosowany zamiennie z pojęciem rewalidacja. Nie jest to pogląd powszechny, jednak- że ostatnio coraz częściej w literaturze i praktyce stosowany. Przy czym rehabilitacja odnosi się przeważnie do osób dorosłych, zaś rewalidacja do dzieci i młodzieży niepełnosprawnej - do ich kształcenia i wychowania. Według A. Hulka (1977, s. 13) stało się jasne, iż w obu sformułowaniach (rehabilitacja i rewalidacja) choć są one odmienne w swym brzmieniu, chodzi o to samo - o działanie kompleksowe i jednolite mające na celu powrót jednostki poszkodowanej na zdrowiu w miarę możliwości do normalnego życia. Usprawnianie fizyczne, psychiczne i społeczne osoby poszkodowanej (co było i jest przedmiotem zainteresowania rehabilitacji) idzie obecnie w parze z kształceniem specjalnym (co było i jest ideą właściwą rewalidacji) i właściwie dopiero po połączeniu tych obu elementów można mówić o pełnej rehabilitacji. (A. Hulek 1977, s. 13). Analiza przytoczonych definicji (inwalidztwo, niepełnosprawni) wyraźnie sugeruje, że odchodzi się od fizycznych i medycznych kryteriów na rzecz kryteriów osobowościowych, społecznych i sytuacyjnych. Pedagodzy, psycholodzy i socjolodzy zwracają uwagę na sposób zachowania się jednostki niepełnosprawnej i wynikające z tego konsekwencje dla jej indywidualnego i społecznego rozwoju. Okazuje się bowiem, że na różnych płaszczyznach życia codziennego jak np. szkoła, praca zawodowa, te pierwsze są mniej użyteczne. Podstawą klasyfikacji w przepisach prawnych jest zachowanie jednostki poszkodowanej w określonych sytuacjach: w domu, w szkole, w zakładzie pracy i czasie wolnym. Tak więc rehabilitacja jako system oddziaływań obejmuje swoim zasięgiem wszystkie działania medyczne, psychologiczne, zawodowe i społeczne zmierzające do przywrócenia w miarę możliwości poprzedniego stanu sprawności psychofizycznej i przystosowania do społecznych zadań w pracy zawodowej i środowisku społecznym, rodzinnym. W ramach systemu rehabilitacji wyodrębnia się obecnie rehabilitację medyczną, zawodową i społeczną, a każdy z wymienionych działów rozwinął swoiste metody i formy oddziaływań rehabilitacyjnych. Są one ściśle powiązane ze sobą i stanowią jednolity system rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Umożliwia to podejmowanie badań w obrębie poszczególnych działów rehabilitacji i dokonywanie uogólnień będących podstawą teoretyczną rehabilitacji. Należy podkreślić, iż takie rozumienie rehabilitacji zyskało uznanie dopiero w latach siedemdziesiątych. We wcześniejszych interpretacjach uwzględniano przede wszystkim aspekt pedagogiczny - kształcenie zawodowe jako przygotowanie do pracy. Późniejsza interpretacja rehabilitacji podkreślała znaczenie leczenia i pomocy socjalnej. Ostatnio zaś eksponuje się rehabilitację społeczną czyli proces zmierzający do przygotowania osoby niepełnosprawnej do życia i współżycia z innymi w rodzinie, w szkole, pracy, różnych sytuacjach życiowych i niwelujący bowiem społeczne i materialne bariery. W myśl tej definicji można mówić o upośledzeniu szkolnym, rodzinnym i zawodowym. Takie podejście do procesu rehabilitacji w ogóle, a rehabilitacji społecznej w szczególności, ma duży wpływ m.in. na kształcenie kadry dla potrzeb społecznej i zawodowej rehabilitacji, organizacji kształcenia specjalnego, wypoczynku i rekreacji itp. 3. Cele i zadania rehabilitacji społecznej Zasadniczym celem wszelkich zabiegów rehabilitacyjnych jest optymalne zmniejszenie różnic w funkcjonowaniu ludzi niepełnosprawnych i sprawnych. Rehabilitację traktuje się kompleksowo tj. zarówno w aspekcie medycznym, jak i psychicznym, społecznym, z uwzględnieniem komplementarnych strategii oddziaływań. Wiąże się to z możliwością ingerowania wpływu na ludzkie zachowania - w tym przypadku 3 płaszczyzn: - postaw i zachowań jednostki, - dysproporcji emocjonalnych, - stosunków interpersonalnych. Jedną z wcześniej wspomnianych strategii oddziaływań jest przystosowanie środowiska materialnego w którym żyją niepełnosprawni, do ich ograniczonych możliwości fizycznych i psychicznych [chodzi tu o wszelkie utrudnienia, bariery]. Drugą strategią jest kształtowanie wśród społeczeństwa właściwych postaw wobec osób niepełnosprawnych; dotyczy to jednostek i całych grup społecznych, organizacji, instytucji, administracji na wszystkich szczeblach. Wiąże się to z kształtowaniem i z podnoszeniem społecznej świadomości o potrzebach i możliwościach osób niepełnosprawnych. Ważnym zadaniem rehabilitacji społecznej jest tworzenie i modyfikowanie przepisów prawnych oraz upowszechnianie w społeczeństwie informacji o istniejących przepisach, rozwiązaniach prawnych, a także potrzebach w zakresie kształcenia ogólnego i zawodowego niepełnosprawnych. Duże znaczenie ma poradnictwo w zakresie rehabilitacji i zatrudnienia oraz przysposobienia zawodowego. Istotnym zadaniem rehabilitacji społecznej jest przełamywanie "społecznego tabu" wokół problemów osób niepełnosprawnych i ich społeczna integracja. "... Sprawy ludzi niepełnosprawnych powinny być w sposób naturalny wkomponowane w kulturę i cywilizację każdego regionu, państwa i świata..." A. Hulek B. II. KSZTAŁTOWANIE SIĘ REHABILITACJI SPOŁECZNEJ W POLSCE i NA ŚWIECIE 1. Rozwój rehabilitacji społecznej w Polsce Historia rozwoju rehabilitacji w Polsce obfitowała w bogate i interesujące przedsięwzięcia zarówno w zakresie teorii, jak i praktyki. Pierwsze próby działań w zakresie rehabilitacji znajdujemy w pracach Głównego Urzędu Inwalidzkiego w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. W tym to Urzędzie utworzono stanowisko specjalisty ds. rehabilitacji, które w roku 1947 objął A. Hulek. Pierwszym zadaniem tego urzędu było opracowanie szerokiego programu rehabilitacji inwalidów odpowiadającego potrzebom społecznym oraz koordynowanie ich realizacji. Zadanie nie było łatwe jeśli weźmie się pod uwagę stan powojennej Polski. Zniszczenia wojenne, brak mieszkań, brak ludzi do pracy, zrujnowany przemysł, brak zakładów leczniczych i specjalistów w zakresię rehabilitacji. Wszystko to utrudniało realizację ambitnych zadań, a często w ogóle ją uniemożliwiało. Krok po kroku trudności przełamywano, dążono konsekwentnie do celu, którym było leczenie i usprawnianie inwalidów, szkolenie do zawodu i zatrudnianie ich. To była filozofia A. Hulka, której był wierny przez cały okres swej działalności. Na efekty nie trzeba było długo czekać. Już w 1947 roku Zakłady Przemysłu Metalowego w Poznaniu oraz Fabryka Wagonów we Wrocławiu rozpoczęła szkolenie przyfabryczne inwalidów i zatrudniła ich. Te pierwsze kursy zostały uroczyście zakończone wręczeniem dyplomów przez miejscowe władze administracyjne. W uroczystościach takich prawie zawsze brał udział przedstawiciel Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej - A. Hulek. Pierwsza taka uroczystość odbyła się w Katowicach w 1948 roku. Miejscowa prasa donosiła: "... Państwo i społeczeństwo robi pewne wysiłki, aby inwalidom zapewnić warunki życia, otaczać ich należytą opieką, gdyż niejednokrotnie są nimi ci - którzy nie zawahali się życia swego ofiarować krajowi". Wszystkie te starania ograniczone były jednak możliwościami finansowymi. Przystosowanie inwalidów do życia, włączenie ich w procesy produkcyjne były zagadnieniem bardzo trudnym i wymagającym współdziałania wielu ogniw. Faktem było, że ówczesne władze państwowe uważały, iż najsłuszniejszą drogą rehabilitacji była aktywizacja inwalidów przez przystosowanie ich do pracy. Sprawa ta była ważna z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze chodziło o uczynienie z inwalidów, którzy czują się "niepotrzebnymi", wartościowych pracowników, a po drugie, uzupełniano w ten sposób kadrę roboczą, której brak odczuwały różne działy gospodarki krajowej. (T. Lipski, 1948,17.04.). Już w 1948 roku - wg relacji A. Hulka - inwalidzi pracowali w szeregu fabryk, jak na przykład w Zjednoczeniu Przemysłu Papierowego, w fabryce cukierków "Goplana" w Poznaniu, przy produkcji baterii w "Centrze", u "Cegielskiego" przy składaniu piast rowerowych oraz przy obsłudze dętek w "Stomilu", w Nowej Soli byli zatrudnieni przy przeróbce szczeciny, w Zjednoczeniu Fabryk Dolnośląskich przy obsłudze obrabiarek. Wg A. Hulka na podkreślenie zasługuje fakt, iż inwalidzi po przeszkoleniu wywiązują się doskonale z powierzonych funkcji. Jednak jak podkreślał należy być ostrożnym w wyborze rodzaju zatrudnienia dla danego typu kalectwa i danego człowieka. W tym samym roku, 3 listopada odbyło się w Katowicach uroczyste zakończenie kursu przysposobienia ociemniałych do pracy w przemyśle, połączone z wręczeniem świadectw. W uroczystości tej, obok wielu wysokich urzędników Rady Narodowej i Ministerstwa Przemysłu, uczestniczył także A. Hulek. Znamienne były wówczas jego słowa: "Trzeba raz na zawsze zerwać z fałszywą dobroczynnością i jałmuż-nictwem. Do pracy się nikogo nie zmusza, ale chętnym udziela się "jak najdalej idącej pomocy i poparcia". (Trybuna Robotnicza, 23 XI 1948 r.). Inicjatywa ta w krótkim czasie została spopularyzowana i sprawiła, że podobne działania podejmowały nie tylko inne zakłady przemysłowe, ale także zakłady rzemieślnicze, usługowe i rolnicze. W ten sposób narodziły się początki rehabilitacji zawodowej, które w latach następnych przybrały szerokie rozmiary. W trosce o sprawy codzienne inwalidów powołano w 1948 r. służby specjalne działające przy Radach Narodowych. Miały one zapewnić przysposobienie do pracy, szkolenie zawodowe oraz pomoc w zakresie planowego zatrudnienia inwalidów zgodnie z ich przygotowaniem zawodowym oraz możliwościami psycho-fizycznymi. W tym samym czasie "Dziennik Zachodni" (31 .X.1948 r.) w Katowicach w artykule pt. "Ociemniali inwalidzi pracują" informował; "Na terenie naszego województwa z dn. 1 września uruchomiono pierwszy 2-miesięczny kurs tego typu dla 50 ociemniałych. Wszyscy absolwenci kursu zostali już zatrudnieni w 30 rozmaitych zakładach przemysłu na Śląsku. W pracy nie ustępują pracownikom widzącym, a nawet przekraczają wyznaczone normy". Natomiast "Gazeta Robotnicza" (31.10.1948 r.) podkreślała, że "akcja opieki nad ociemniałymi weszła w nowe stadium rozwoju. Do niedawna ociemniałych przysposabiano do pracy zawodowej w zakładach zamkniętych. Warunki takiej pracy stwarzano nielicznej grupie niewidomych. Większość z nich wystając na rogach ulic - wyciągała rękę po jałmużnę, uważając się za ludzi niepotrzebnych". "Dziś coraz mniej widzimy tych nieszczęśliwców na ulicach naszych miast, gdyż Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej prowadzi akcję szkolenia zawodowego inwalidów w zakładach otwartych celem stałego ich zatrudnienia w różnych gałęziach przemysłu. Wielu z inwalidów to dobrzy fachowcy, którzy utracili wzrok w czasie pracy lub podczas wojny". W rok później odbył się XXII Zjazd Okulistów Polskich (W.H. Mela-nowski, 1950), na którym omówiono szereg ważnych problemów dotyczących kształcenia kadry specjalistów, wyposażenia klinik w najpotrzebniejsze przyrządy oraz podjęcie badań naukowych. Wśród tych wykładów wielkie zainteresowanie wzbudził bogato ilustrowany wykład A. Hulka - przedstawiciela Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej, który przedstawił wysoce interesujące dane dotyczące przygotowania do pracy niewidomych inwalidów. Podkreślał wówczas, iż liczba inwalidów cywilnych, których kalectwo zostało spowodowane wypadkami lub chorobami (gruźlica, gościec itp.) wyraźnie rośnie. Główny Urząd Inwalidzki czynił starania, aby przywrócić tym ludziom zdolność do pracy i odpowiednio ich przeszkolić". Przez pojęcie przywracalności zdrowia rozumie się powrót chorego chronicznie lub poszkodowanego w wyniku wypadku do pełnego zdrowia i do pracy, którą uprzednio wykonywał. Gdy zaś to jest nie możliwe, to przygotowanie go do takiej pracy, która mu najbardziej odpowiada. Była to pierwsza definicja rehabilitacji zawodowej sformułowana przez A. Hulka. Inspiracją do dalszego rozwoju rehabilitacji zawodowej było wydanie uchwały Prezydium Rządu (29.XI.1950 r.) w sprawie opieki nad inwalidami wojennymi i wojskowymi oraz zarządzenia wykonawcze resortów gospodarczych w sprawie zwiększenia liczby zatrudnionych inwalidów i sprawowania nad nimi opieki. Tę opiekę powierzono zakładowemu instruktorowi, który w ramach swoich obowiązków miał pomagać inwalidom w wyborze pracy, przysposobieniu do niej oraz czuwał nad stworzeniem właściwych warunków w czasie jej wykonywania. 20 Nie wszyscy jednak poszkodowani na zdrowiu mogli podjąć pracę w istniejących zakładach pracy. Stąd też w 1949 roku z inicjatywy A. Hulka powstają spółdzielnie inwalidów, których celem było zatrudnienie osób niepełnosprawnych nie mogących z różnych względów podjąć pracy w zakładach produkcyjnych. Spółdzielnie Inwalidzkie prowadziły m.in. specjalne szkolenie przy-warsztatowe w zakładzie pracy oraz w domu osoby niepełnosprawnej. Kolejnym ważnym krokiem w rozwoju rehabilitacji zawodowej było powołanie służb specjalnych w prezydiach rad narodowych tzw. instruktorów inwalidzkich (1948 r.). Głównym zadaniem tych instruktorów była organizacja zatrudnienia dla poszkodowanych inwalidów. Dzięki temu inwalidzi bywali zatrudnieni nie tylko w zakładach produkcyjnych, lecz także w "usługach", rzemiośle a nawet w rolnictwie. Oprócz tego, służby socjalne miały za zadanie rozwijanie akcji przysposabiania ciężko poszkodowanych inwalidów do pracy zawodowej w domu, w fabrykach i zakładach przemysłowych. Tak wyglądały początki rehabilitacji społecznej w Polsce. Od roku 1959 rozpoczął się rozwój tzw. rehabilitacji przemysłowej, polegającej na usprawnianiu fizycznym i społecznym osób poszkodowanych na zdrowiu, w odpowiednich warsztatach organizowanych bezpośrednio w zakładach pracy (A. Hulek, 1977, s. 544). Pierwsze takie warsztaty powstały w Państwowej Fabryce Wagonów (Pafawag) we Wrocławiu oraz w Fabryce Samochodów Osobowych na Żeraniu w Warszawie (1959 r.). Istotne znaczenie dla rehabilitacji zawodowej miało Zarządzenie Ministra Oświaty (z 26.VI.1962 r.) w sprawie udostępnienia młodzieży z wadą słuchu, wzroku, narządów ruchu i innymi schorzeniami, kształcenia w szkołach zawodowych (Dz.U. M.O. nr 7,1962). Dało to młodym inwalidom możliwość nauki zawodu we wszystkich szkołach zawodowych. Każdy inwalida po zakwalifikowaniu go do danego typu szkoły przez poradnię psychologiczną oraz po złożeniu egzaminu wstępnego mógł być przyjęty do wybranej szkoły zawodowej. W ten sposób zainicjowano integracyjne kształcenie specjalne. Była jednak -zwłaszcza na wsi - duża grupa młodzieży z dysfunkcją ruchu, co uniemożliwiało uczęszczanie do szkół. Młodzież ta mogłaby się uczyć, gdyby stworzono jej odpowiednie warunki. Szczególne znaczenie dla rozwoju rehabilitacji społecznej miało Rozporządzenie Rady Ministrów (5. V. 1967 r.) w sprawie planowego zatrudniania inwalidów, które określało m.in. obowiązki rad narodowych w zakresie rehabilitacji inwalidów i szczegółowe obowiązki zakładowych instruktorów inwalidzkich. Ponadto Rozporządzenie to postanawiało, iż w dużych zakładach pracy mają działać wewnątrzzakładowe komisje do spraw zatrudnienia i rehabilitacji inwalidów. Zadaniem tych komisji był odpowiedni wybór pracy dla inwalidów oraz sprawowanie nad nimi opieki w toku tej pracy. Komisje te pełniły szerszą i bardziej efektywną opiekę nad poszkodowanymi niż dotychczasowi zakładowi instruktorzy. Dalszym krokiem poprawy sytuacji niepełnosprawnych zatrudnionych w dużych zakładach pracy było Rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac w sprawie organizacji zakładowych ośrodków rehabilitacji przemysłowej. Rozporządzenie to regulowało warunki finansowe i inne, co ułatwiło rozwój rehabilitacji przemysłowej (21.II.1970 r.). Jednakże, nie wszyscy poszkodowani na zdrowiu korzystali z rehabilitacji zawodowej. Wynikało to z różnych przyczyn, najczęściej ekonomicznych. Problem ten likwiduje 27.XII.1974 r. Rada Ministrów. Wydała ona Rozporządzenie, które określało warunki odbywania rehabilitacji zawodowej i zapewniało wypłacanie w tym czasie zasiłku wyrównawczego, wg ustalonych zasad. W myśl tego Rozporządzenia zasiłek wyrównawczy mógł być wypłacany przez dwa lata osobom, które wymagają przekwalifikowania zawodowego z uwagi na zagrożenie chorobą zawodową lub w wyniku uciążliwych warunków w poprzedniej pracy ich stan pogorszył się przez co wymagają powtórnej adaptacji. Rozporządzenie to stało się istotnym bodźcem dla osób poszkodowanych na zdrowiu do korzystania z rehabilitacji zawodowej, a tym samym przywróciło im możliwość podjęcia pracy (A. Hulek, 1977, s.544-545). 22 Jednakże zakłady pracy broniły się przed tym obowiązkiem, uważając, że pracownik - inwalida będzie dla nich dodatkowym obciążeniem. A. Hulek słusznie sądził, że była to obawa bezpodstawna, bo jak wykazują badania, inwalida to zwykle pracownik lepszy, który skrupulatniej przestrzega przepisów BHP, jest oddany swej pracy i rzadziej choruje niż przeciętny robotnik. Praca jest dla niego często głównym źródłem satysfakcji i kompensacji niedoskonałości fizycznej. Trzeba podkreślić - kontynuuje A. Hulek, iż poprawa sytuacji niepełnosprawnych nie zależy tylko od przepisów prawnych, usytuowania legislacyjnego, ich praw - choć i one stanowią ważny czynnik w ich rehabilitacji. Istotną rolę odgrywa przede wszystkim dobra wola i autentyczna chęć pomocy osobom niepełnosprawnym. (Życie Warszawy z 30 listopada 1983 r.). Należy podkreślić, iż w początkowym okresie, droga kształtowania się polskiego modelu rehabilitacji była nieco inna aniżeli w krajach zachodnich. Działo się tak dlatego, iż Polska znajdowała się w odmiennej sytuacji politycznej, a przede wszystkim gorszej sytuacji ekonomicznej. Dodać należy, że konsekwencje II wojny światowej i działania okupanta w latach 1939-1945 zrujnowały polską gospodarkę bardziej, aniżeli miało to miejsce w innych okupowanych krajach Europy. Aby usunąć zniszczenia wojenne i rozpocząć odbudowę kraju, każda para rąk była na "wagę złota". Stąd też na przygotowywanie inwalidów do pracy patrzono ze zrozumieniem i przychylnością. Rozwój rehabilitacji społecznej w Polsce był związany z koniecznością zajęcia się licznymi ofiarami II wojny światowej, i tymi, których dotknęły choroby społeczne, takie jak gruźlica płuc i kości oraz epidemia polio w latach pięćdziesiątych. Udzielenie szybkiej i skutecznej pomocy poszkodowanym było możliwe dzięki pionierskiej działalności prof. W. Degi i prof. M. Weissa oraz ich współpracowników. Zabiegi obu Profesorów doprowadziły do stworzenia Polskiej Szkoły Rehabilitacji, która zyskała sobie uznanie nie tylko w Polsce, ale i zagranicą (M. Marek-Ruka 1997, s. 78). 23 Powstanie Polskiej Szkoły Rehabilitacji: - stworzyło realną szansę powrotu do czynnego życia społecznego nawet najbardziej poszkodowanym przez los; - przyczyniło się do opracowania przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej programu rozwoju rehabilitacji leczniczej, która stała się częścią postępowania medycznego; - stworzyło prawne i organizacyjne warunki rehabilitacji społecznej w naszym kraju. Dzięki tym działaniom system rehabilitacji stawał się bardziej kompleksowy, obejmujący rehabilitację leczniczą, społeczną i zawodową. Uznano za podstawę kompleksowego rozwiązywania problemów osób niepełnosprawnych. Rehabilitację - według jej twórców - miało charakteryzować: - powszechność, - kompleksowość, - wczesne podjęcie leczenia, - ciągłość trwania. Niestety, te szczytne założenia udało się zrealizować tylko częściowo. Nadal istnieją dysproporcje pomiędzy potrzebami społecznymi osób niepełnosprawnych a możliwościami ich zaspokajania. Dla rehabilitacji społecznej ważny był rok 1973 - powstały wówczas Zespoły Opieki Zdrowotnej (ZOZ), które miały na celu połączenie opieki zdrowotnej zamkniętej z opieką zdrowotną otwartą. Stworzyło to możliwość włączenia rehabilitacji do struktur działalności leczniczej. Jednakże podział administracyjny kraju w 1975 r. zwiększając liczbę województw równolegle zwiększył zapotrzebowanie na kadrę i bazę rehabilitacyjną. W tej sytuacji tylko nieliczne województwa rozwinęły działalność rehabilitacyjną na odpowiednim poziomie. Konsekwencję tego można obserwować jeszcze dziś, bowiem rozmieszczenie kadry rehabilitacyjnej i bazy jest nadal nierównomierne i związane głównie z ośrodkami akademickimi. Kolejny okres rozwoju rehabilitacji w Polsce to koniec lat 80-tych. Opracowano wówczas program naprawy na lata 1987-1990. W programię tym określono zadania dla wszystkich stopni organizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem stopnia podstawowego - w tym rehabilitacji środowiskowej. Okres transformacji przeszkodził w realizacji tych słusznych postulatów, nie spowodował żadnych istotnych zmian modelowych w rehabilitacji. W trudnej sytuacji finansowej państwa funkcjonowanie rehabilitacji zależy w dużej mierze od lokalnych inicjatyw podejmowanych przez województwa i gminy. Istotne zmiany jakie nastąpiły w ostatnim okresie to: • przekazanie kompetencji w sprawie rehabilitacji zawodowej i społecznej do Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, • powołanie pełnomocnika ds. osób niepełnosprawnych na szczeblu centralnym i wojewódzkim a ostatnio i powiatowym, • utworzono Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), (Dz.U. 1991 r., nr 46), • ujednolicenie przepisów prawnych pozwalających na skuteczniejszą rehabilitację osób niepełnosprawnych (M. Marek-Ruka 1997, s. 81). Model rehabilitacji funkcjonujący obecnie to de facto kompromis między założeniami opracowanymi przez jego twórców i koniecznością usprawniania coraz większej liczby osób niepełnosprawnych, a skromnymi możliwościami. Wypada podkreślić, że podstawowe założenia rehabilitacji takie jak powszechność, wczesne początki, kompleksowość i ciągłość, nie przestały być aktualne. Są one zgodne z zasadami współczesnej rehabilitacji realizowanej w wielu krajach Europy i świata. W Polsce nie udało się wprowadzić tych zasad w życie. Konsekwencje tego są znacznie kosztowniejsze aniżeli ich realizacja, gdyż: 1) liczba osób w wieku produkcyjnym wśród niepełnosprawnych, którym przeznacza się renty inwalidzkie jest znacznie wyższa w Polsce niż w innych krajach; 2) w drogich oddziałach diagnostyczno-leczniczych chorzy są przetrzymywani poza czas leczenia; 3) wczesna rehabilitacja skraca wyraźnie okres leczenia, usprawniania i przysposobienia do zawodu oraz włączania niepełnosprawnych w nurt życia społecznego. Podsumowując drogi rozwoju rehabilitacji społecznej w naszym kraju można stwierdzić, że początki tego rozwoju sięgają 1957 roku, kiedy to z inicjatywy A. Hulka powstał Polski Komitet ds. Rehabilitacji. Prezesem tego komitetu był A. Hulek. Po trzyletniej działalności Komitet został przekształcony w Polskie Towarzystwo Walki z Kalectwem (PTWK, 1960). Była to pierwsza w Polsce pionierska organizacja spo-łeczno-naukowa, wypracowywująca sposoby rozwiązywania problemów inwalidztwa w Polsce. Prezesem Towarzystwa został prof. dr med. Wiktor Dega, rektor AM w Poznaniu - znany chirurg-ortopeda. W skład zarządu weszło wielu wybitnych naukowców i lekarzy, m.in. prof. A. Gruca, prof. O. Lange. Sekretarzem Towarzystwa został Aleksander Hulek. Zasadniczym celem tego Towarzystwa było: - informowanie społeczeństwa o tym, w jaki sposób każdy może ulżyć ludziom niepełnosprawnym; - wskazywanie "białych plam" w rehabilitacji i opracowywanie metod rozwiązywania ich, a następnie przekazywanie odpowiednim instytucjom do realizacji; - wspieranie rodziców dzieci niepełnosprawnych w celu organizowania dla nich odpowiednich szkół specjalnych; - prowadzenie badań naukowych; - opracowywanie podstawowych zagadnień będących wykładnią działania dla administracji i organizacji społecznych, których głównym zadaniem było niesienie pomocy inwalidom; - uświadamianie społeczeństwu, by przy podejmowaniu jakichkolwiek działań uwzględniali potrzeby ludzi niepełnosprawnych. Tak więc rehabilitacja społeczna niepełnosprawnych rozumiana jest przede wszystkim jako umożliwienie im pełnego uczestnictwa w życiu społecznym, stanowiącym istotną potrzebę każdej ludzkiej istoty. 2. Rozwój rehabilitacji społecznej na świecie W historii stosunku społeczeństw do osób niepełnosprawnych i działań podejmowanych na ich rzecz obserwujemy pewną ewolucję. W starożytności, kiedy panował kult ciała, siły i witalności osoby niepełnosprawne nie były członkami społeczeństwa, były one eliminowane (zrzucane ze skały). W średniowieczu pod wpływem nauki kościoła, w imię miłości do bliźniego zaczęła się rozwijać działalność charytatywna na rzecz osób niepełnosprawnych. Ograniczała się ona do podstawowej opieki i zaspokajania biologicznych potrzeb. W czasach nowożytnych pod koniec XVIII wieku uczyniono następny krok. Zaczęły powstawać pierwsze szkoły dla niepełnosprawnych: - głuchych - Paryż - 1770, Warszawa - 1817, - niewidomych - Paryż - 1784, Laski - 1844, - upośledzonych umysłowo - Drezno - 1867, Poznań - 1897. Jest to tak zwany okres instytucjonalny, w którym działalność na rzecz osób niepełnosprawnych można rozpatrywać na 3 płaszczyznach. Pierwszy obszar tej działalności obejmuje różnorodne zabiegi medyczne, drugi to ten, w którym rozpoczyna się działalność wychowawcza i opiekuńcza. Zaś trzeci dotyczy spraw legislacyjnych, związanych z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi nad którymi należy roztoczyć opiekę. Ta właśnie działalność dała początek rehabilitacji społecznej. Była ona zorientowana na życie i pracę w formach specjalnie tworzonych dla tych osób. Następny znaczący okres dla rozwoju rehabilitacji na świecie to lata po II wojnie światowej. W połowie lat pięćdziesiątych obserwuje się wzmożony ruch mający na celu znalezienie sposobów skutecznej rehabilitacji inwalidów. Wyrazem tego są liczne spotkania międzynarodowe, w których uczestniczą specjaliści z wielu krajów. Jedną z pierwszych konferencji w tym czasie było Zgromadzenie Ogólne Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie (1954 r.), na którym opracowano zalecenie dotyczące rehabilitacji zawodowej. W zgromadzeniu tym wziął także udział przedstawiciel Polski - A. Hu-lek. We wrześniu tegoż roku obradował VI Kongres Międzynarodowego Towarzystwa Opieki nad Kalekami (International Society for the Welfore of the Crippled - ISWC), który odbywał się pod hasłem "Zmiana postaw wobec inwalidów" (Haga, 1954). Kolejne międzynarodowe spotkania to: - Zgromadzenie Ogólne Międzynarodowej Organizacji Pracy (Genewa-Bazyleja, 1955 r.); - Światowy Kongres Głuchych (Zagrzeb, 1955 r.); - VIII Kongres ISWC pod hasłem "Planowanie zwycięstwa nad inwalidztwem" (Londyn,1957); - Walne Zgromadzenie Światowej Federacji Głuchych i Komisji Naukowej tej organizacji (Rzym, 1957 r.). Spotkania te ukazały bogactwo doświadczeń dotyczących rehabilitacji osób niepełnosprawnych, które zostały szeroko upowszechnione w społecznościach Europy i świata. Uświadomiły one problemy ludzi niepełnosprawnych, które wymagały pilnego rozwiązania. Uczestnictwo Polski w tych międzynarodowych spotkaniach organizowanych pod patronatem ONZ pozwoliło z jednej strony na poznanie różnic w systemach rehabilitacji inwalidów w różnych krajach Europy i świata, z drugiej zaś umożliwiło zaprezentowanie polskich rozwiązań w tej dziedzinie. W 1960 roku odbyło się Międzynarodowe Seminarium na temat: "Doskonalenie edukacyjnych możliwości niepełnosprawnych dzieci na świecie", którego celem było ukazanie roli poradnictwa w kształceniu specjalnym. Seminarium odbyło się w West Point - USA. W tym samym roku obradował VIII Kongres ISWC pod hasłem: "Rehabilitacja a pokój świata", który odbył się w Nowym Jorku (1960). Przedstawiciel Polski - A. Hulek prezentował zagadnienia dotyczące postępu i potrzeb rehabilitacji w Europie". Referat ten zyskał ogromne uznanie zebranych, czego dowodem było opublikowanie go w języku angielskim w Nowym Jorku (1960 r.). Jesienią 1960 roku odbył się w Nowym Jorku VIII Kongres Międzynarodowego Towarzystwa Inwalidów (Kongresy te odbywają się co 3 lata), który zgromadził ponad 4 tysiące delegatów z 48 krajów. W Kongresie brała udział delegacja polska w składzie: prof. dr W. Dega, prof. dr M. Garlicki oraz dr A. Hulek. Z wywiadu, którego wówczas udzielił A. Hulek (Służba Zdrowia nr 45 z 6.XI. 1960 r.) wynikało, że główne wątki jakie poruszano na tym kongresie dotyczyły: zasad rehabilitacji i ich zastosowania, diagnozy i poradnictwa jako istotnego elementu rehabilitacji zawodowej i leczniczej, skuteczności i rozwoju rehabilitacji zawodowej z uwzględnieniem problematyki socjalnej. Jednakże zasadniczy akcent położono na zasadę, iż bez rozwoju rehabilitacji zawodowej i społecznej wyniki rehabilitacji leczniczej są niweczone. W rok później w Warszawie odbyło się Międzynarodowe Sympozjum z udziałem przedstawicieli ONZ (International Society for Reha-bilitation of the Disabled (ISRD) na temat: "Problemy socjalne w rehabilitacji inwalidów". Seminarium przewodniczył A. Hulek. Jego zasadniczy referat pt.: "Rola i kierunki rozwojowe zagadnień socjalnych w rehabilitacji inwalidów", spotkał się z ogromnym zainteresowaniem i uznaniem uczestników. (A. Hulek, 1961, s. 28). Następne ważne spotkania w ramach ONZ odbyły się kolejno w Halle i Hoite (Dania) w 1968 roku. Tematem pierwszego była "Rehabilitacja na wsi, a drugie poświęcono "Standardom w kształceniu specjalistów do spraw protezowania". W Bergen (Norwegia 1970 r.) odbyło się kolejne spotkanie przedstawicieli międzynarodowych organizacji społecznych, afiliowanych do ISRD z Europy. Przedmiotem obrad była organizacja sympozjum na temat przepisów prawnych w rehabilitacji oraz rehabilitacja pracowników rolnych. Omawiano również sprawę hoteli i moteli wzdłuż najważniejszych europejskich autostrad, które są obecnie dostępne dla inwalidów poruszających się przy pomocy wózka. Wytypowane instytucje i organizacje społeczne, które będą prowadziły międzynarodowe campingi dla inwalidów. Przeprowadzono także analizę przepisów prawnych zezwalających na prowadzenie pojazdów mechanicznych (głusi, chorzy na padaczkę, serce itp.). Dyskutowano nad zorganizowaniem wystawy na XI Kongresie ISRD w Sydney, obrazującej dorobek rehabilitacji całej Europy. Zebrani wysunęli szereg postulatów odnośnie szkolenia kadry w zakresie rehabilitacji (wymiana bezdewizowa, praktyki, stypendia fundowane). Przełomowym rokiem dla rozwoju rehabilitacji społecznej był rok 198

 

To tylko tagi:
1338 pdf online
1338 książka w pdf
1338 pdf do pobrania
1338 ebook za darmo
1338 czytaj online

 

DOSTĘP 24/H

POBIERAJ EBOOKI O DOWOLNEJ PORZE
 

ZA DARMO

BEZ PŁATNOŚCI/ANKIET
 

UPLOAD

Dodaj własny dokument i pozwól pobierać go innym